top of page
Αναζήτηση

Το βιοδυναμικό ημερολόγιο του χειμώνα

domainezafeirakis
πριν από 4 ημέρες
διαβάστηκε 5 λεπτά

Ο χειμώνας δεν είναι νεκρή περίοδος στο αμπέλι. Είναι η περίοδος που αποφασίζει πόσο και τι θα δώσει η επόμενη χρονιά.


Τι γίνεται στο αμπέλι από τον Νοέμβριο μέχρι τον Φεβρουάριο; Το αμπέλι μπαίνει σε λήθαργο και η δουλειά μετατοπίζεται από το φυτό στο έδαφος και στο σχήμα του πρέμνου. Κλάδεμα, διαχείριση του εδάφους, χλωρή λίπανση και φροντίδα των νέων φυτεύσεων.


Στο Κτήμα Ζαφειράκη στον Τύρναβο αυτός ο κύκλος γίνεται σε περισσότερα από 120 στρέμματα, με βιολογική καλλιέργεια από το 2005 και βιοδυναμικές πρακτικές από το 2019.


Γιατί ο χειμώνας μετράει περισσότερο από όσο φαίνεται


Μετά τον τρύγο το φυτό κατεβάζει τα αποθέματά του στις ρίζες και στον κορμό. Τα φύλλα πέφτουν, η κίνηση του χυμού σταματά, και το πρέμνο μένει εκτεθειμένο.


Ακριβώς τότε γίνεται ορατό. Ο αμπελουργός βλέπει το σχήμα, την απόσταση των ματιών, τι δούλεψε και τι όχι την προηγούμενη χρονιά.


Κάθε απόφαση αυτής της περιόδου κουβαλιέται ολόκληρο τον επόμενο χρόνο. Ένα λάθος κλάδεμα δεν διορθώνεται τον Μάιο.


Μήνα προς μήνα


Νοέμβριος, το αμπέλι κλείνει τον κύκλο


Πέφτουν τα τελευταία φύλλα και το φυτό μπαίνει σε λήθαργο. Είναι η στιγμή που μαζεύονται τα υπολείμματα της χρονιάς και ελέγχεται η κατάσταση του εδάφους μετά τον τρύγο.


Δεκέμβριος και Ιανουάριος, το κλάδεμα


Είναι η βαρύτερη δουλειά του χειμώνα και γίνεται πρέμνο προς πρέμνο, με το χέρι. Ο αμπελουργός κρατά τους βραχίονες που θα δώσουν καρπό και αφαιρεί ό,τι περισσεύει.


Ο αριθμός των ματιών που μένουν ορίζει την παραγωγή της επόμενης χρονιάς. Λιγότερα μάτια σημαίνει μικρότερη σοδειά και πιο συμπυκνωμένα σταφύλια.


Γίνεται με το χέρι και όχι μηχανικά, γιατί κάθε πρέμνο έχει δική του ιστορία. Ένα φυτό που ταλαιπωρήθηκε πέρσι κλαδεύεται πιο ελαφρά για να συνέλθει.


Η κατεύθυνση των τομών έχει επίσης σημασία. Τομές που κοιτούν προς τα κάτω στεγνώνουν γρηγορότερα και αφήνουν λιγότερη υγρασία για τα ξυλώδη νοσήματα, που είναι το σοβαρότερο πρόβλημα των παλιών αμπελώνων.

Σειρές από κλαδεμένα πρέμνα σε χειμερινό αμπελώνα στον Τύρναβο
Κλαδεμένα πρέμνα τον χειμώνα. Χωρίς φύλλωμα φαίνεται το σχήμα κάθε φυτού.

Τα κλαδιά που κόβονται δεν πετιούνται. Θρυμματίζονται και επιστρέφουν στο έδαφος ως οργανική ουσία, ή απομακρύνονται όταν υπάρχει ύποπτο φυτό.


Οι νέες φυτεύσεις


Τα νεαρά φυτά των πρώτων ετών δεν δίνουν ακόμη καρπό και θέλουν άλλη φροντίδα. Στόχος δεν είναι η παραγωγή αλλά το ρίζωμα και το σχήμα.


Τον χειμώνα ελέγχονται ένα ένα, αντικαθίστανται όσα δεν έπιασαν, και διορθώνονται οι στηρίξεις. Από αυτή τη δουλειά κρίνεται αν ο αμπελώνας θα παράγει σε τρία χρόνια ή σε πέντε.


Φεβρουάριος, η τελευταία ησυχία


Ολοκληρώνεται το κλάδεμα και δένονται οι κληματίδες στα σύρματα. Ελέγχονται οι πάσσαλοι, τα σύρματα και τα νέα φυτά.


Προς το τέλος του μήνα το φυτό αρχίζει να ξυπνά. Από τις τομές του κλαδέματος βγαίνει υγρό, αυτό που οι αμπελουργοί λένε κλάμα του αμπελιού, και σημαίνει ότι ο χυμός κινείται ξανά.


Πράσινη βλάστηση ανάμεσα στις σειρές του αμπελώνα, με τα πρέμνα ακόμη γυμνά
Χλωρή βλάστηση ανάμεσα στις σειρές. Την άνοιξη ενσωματώνεται στο έδαφος και γίνεται οργανική ουσία.

Το έδαφος δουλεύει όταν το αμπέλι κοιμάται


Στη βιολογική και βιοδυναμική καλλιέργεια το έδαφος δεν μένει γυμνό. Ανάμεσα στις σειρές σπέρνονται φυτά που το καλύπτουν τον χειμώνα.


Ψυχανθή, όπως βίκος και κουκιά, δεσμεύουν άζωτο από την ατμόσφαιρα. Σιτηρά, όπως βρώμη και σίκαλη, δίνουν όγκο και συγκρατούν το χώμα στις βροχές.


Την άνοιξη η βλάστηση ενσωματώνεται στο έδαφος και γίνεται οργανική ουσία. Έτσι το αμπέλι τρέφεται χωρίς συνθετικό λίπασμα.


Υπάρχει και δεύτερο όφελος που φαίνεται μόνο σε δύσκολες χρονιές. Ένα έδαφος με οργανική ουσία κρατά περισσότερο νερό, και αυτό μετράει σε καλοκαίρια με θερμοκρασίες που φτάνουν τους 36 και 37 βαθμούς.


Οι ρίζες των φυτών κάλυψης δουλεύουν και μηχανικά. Ανοίγουν διαδρόμους στο χώμα, το αερίζουν και επιτρέπουν στο νερό της βροχής να κατέβει αντί να κυλήσει στην επιφάνεια.


Στους αμπελώνες του κτήματος τα δύο εδάφη ζητούν διαφορετική δουλειά. Ο Παλαιόμυλος είναι αργιλοαμμώδης, υψηλός σε πυρίτη και χαμηλός σε ασβέστιο, και ωριμάζει νωρίς.


Ο Καμπίλαγας είναι αργιλώδης, με υψηλό ασβέστιο και ιχνοστοιχεία. Ήταν λίμνη πριν από αιώνες και αντέχει καλύτερα στην ξηρασία.


Η δουλειά στο έδαφος δεν γίνεται παντού την ίδια μέρα. Σε βαριά, βρεγμένα χώματα το πέρασμα με μηχάνημα συμπιέζει το έδαφος και κάνει ζημιά, οπότε περιμένει.


Μετράει ακόμη και η ώρα. Το σκάλισμα το πρωί διεγείρει τα φυτά, ενώ το απόγευμα βοηθά το έδαφος να κρατήσει το νερό του.


Πού μπαίνει η βιοδυναμική


Η βιοδυναμική καλλιέργεια ξεκινά από τη βιολογική και προσθέτει δύο πράγματα. Παρασκευάσματα από φυσικές ύλες και ημερολόγιο εργασιών δεμένο με τους κύκλους της σελήνης.


Το φθινόπωρο και τον χειμώνα η δουλειά αφορά κυρίως το έδαφος και τη ρίζα, όχι το φύλλωμα, γιατί φύλλωμα δεν υπάρχει.


Τα παρασκευάσματα 500 και 501


Το κτήμα εφαρμόζει και τα δύο. Το 500, κοπριά αγελάδας, δουλεύει κάτω από το έδαφος. Κάνει τις ρίζες μακρύτερες, πυκνότερες και καλύτερα κατανεμημένες.


Το 501, πυρίτιο σε κέρατο αγελάδας, δουλεύει στο φύλλωμα, στην ανθοφορία και στην καρποφορία. Ανήκει στην περίοδο της βλάστησης, όχι στον χειμώνα.


Πήλινο δοχείο με το βιοδυναμικό παρασκεύασμα 500 μέσα σε ξύλινο κιβώτιο
Το παρασκεύασμα 500 σε πήλινο δοχείο, μέσα στο ξύλινο κιβώτιο όπου φυλάσσεται.

Πριν διαχυθούν, τα παρασκευάσματα δυναμοποιούνται. Αναδεύονται στο νερό αλλάζοντας φορά, μέχρι να σχηματιστεί δίνη.


Η δυναμοποίηση. Το παρασκεύασμα αναδεύεται στο νερό μέχρι να σχηματιστεί δίνη, πριν διαχυθεί.
Ανάδευση βιοδυναμικού παρασκευάσματος σε νερό, με ορατή δίνη

Ο ετήσιος έλεγχος


Οι αμπελώνες είναι βιολογικοί από το 2005, με πιστοποίηση από τη Biohellas. Οι βιοδυναμικές πρακτικές εφαρμόζονται από το 2019.


Οι δύο έλεγχοι είναι διαφορετικοί. Η βιολογική πιστοποίηση αφορά τι μπαίνει και τι δεν μπαίνει στο αμπέλι. Η αναγνώριση της Biodyvin, που ελέγχει ο ανεξάρτητος φορέας Ecocert, αφορά τη βιοδυναμική πρακτική.


Γιατί ο χειμώνας αποφασίζει τη σοδειά


Το καλοκαίρι ο αμπελουργός διαχειρίζεται ό,τι του άφησε ο χειμώνας. Ο αριθμός των ματιών, η υγεία του εδάφους και το σχήμα του πρέμνου έχουν ήδη κριθεί.


Στον ΠΓΕ Τύρναβο ο χειμώνας δίνει στο φυτό τις ώρες ψύχους που χρειάζεται για να ξεκινήσει σωστά την άνοιξη.


Η οικογένεια Ζαφειράκη καλλιεργεί αμπέλι στον Τύρναβο πάνω από εκατό χρόνια, και ο Χρήστος Ζαφειράκης είναι η τέταρτη γενιά. Ο χειμερινός κύκλος είναι το κομμάτι που δεν άλλαξε.


Όταν περνάς δίπλα από ένα αμπέλι τον Ιανουάριο και δεν βλέπεις τίποτα, η χρονιά έχει ήδη αρχίσει.


Συχνές ερωτήσεις


Τι δουλειές γίνονται στο αμπέλι τον χειμώνα;


Κλάδεμα, δέσιμο των κληματίδων, διαχείριση του εδάφους με χλωρή λίπανση, φροντίδα των νέων φυτεύσεων και συντήρηση των πασσάλων και των συρμάτων. Το αμπέλι είναι σε λήθαργο, η δουλειά όμως δεν σταματά.


Πότε γίνεται το κλάδεμα στο αμπέλι;


Μέσα στον λήθαργο, συνήθως από τον Δεκέμβριο ως τον Φεβρουάριο, όταν δεν κινείται χυμός. Τότε οι τομές κλείνουν καθαρά και το φυτό δεν ταλαιπωρείται.


Τι είναι η χλωρή λίπανση στο αμπέλι;


Είναι η σπορά φυτών ανάμεσα στις σειρές, συνήθως ψυχανθών και σιτηρών, που την άνοιξη ενσωματώνονται στο έδαφος. Δίνουν οργανική ουσία και άζωτο χωρίς συνθετικό λίπασμα, και συγκρατούν το χώμα στις χειμερινές βροχές.


Τι διαφορά έχει η βιοδυναμική από τη βιολογική καλλιέργεια;


Η βιοδυναμική ξεκινά από τη βιολογική, δηλαδή χωρίς συνθετικά φυτοφάρμακα και λιπάσματα, και προσθέτει παρασκευάσματα από φυσικές ύλες και ημερολόγιο εργασιών δεμένο με τους κύκλους της σελήνης.


Τι είναι η Biodyvin;


Είναι διεθνής ένωση βιοδυναμικών οινοποιών. Δεν χορηγεί πιστοποίηση αλλά αναγνώριση, μετά από τέσσερα χρόνια μετατροπής. Τον έλεγχο κάνει ο ανεξάρτητος φορέας Ecocert και με βάση την έκθεσή του εκδίδεται ετήσιο πιστοποιητικό.


Πού βρίσκεται το Κτήμα Ζαφειράκη;


Στον Τύρναβο Θεσσαλίας, στη ζώνη ΠΓΕ Τύρναβος. Το κτήμα καλλιεργεί περισσότερα από 120 στρέμματα σε δύο περιοχές, τον Παλαιόμυλο και τον Καμπίλαγα.

Σχόλια


Post: Blog2_Post
bottom of page